Journalistiek in en over China: zorgen nieuwe media voor verandering?

China, het land waarin een vrije mening volgens kwatongen onmogelijk lijkt. Is er echt zoveel aan de hand? We bekijken even in welke mate het internet gebruikt wordt en een voordeel kan opleveren in berichtgeving over China.

Volgens Yu Liu leiden de nieuwe technologieën tot mediaconvergentie, vooral in de online sector. Traditionele journalisten maakten daarentegen minder vaak de overstap naar online berichtgeving. Zelfs voor onderzoeksjournalistiek blijkt het internet nuttig te zijn, beweren Jingrong Tong en Colin Sparks. Maar dan tachtig procent van de onderzoeksartikels in de Southern Metropolitan Daily, een tabloid uit Guangzhou, blijkt fora en burgerjournalistiek als bron te hebben.

Internationale situatie

Rebecca MacKinnon verwijst naar Volkmer (2003) en Castells (2008), die eerder hoopten dat het internet, en de bijbehorende tools om eenvoudig informatie en meningen te verspreiden, verandering zouden brengen. Er zou een Global Public Sphere moeten ontstaan, waarin burgers met elkaar kunnen communiceren over gemeenschappelijke hot topics. Nochtans vermeldt MacKinnon ook dat in de eerste helft van de jaren 2000 in de Amerikaanse blogosfeer minder gelinkt werd naar blogs van ontwikkelingslanden. Hiermee, en met de link naar gesloten blogosferen zoals de Poolse, wil ze aantonen dat er nog werk aan de winkel is, op weg naar een internationaal internet waarin gelijkheid nagestreefd wordt.

Ondanks minder strenge wetgeving en minder bedreigingen tegenover buitenlandse reporters blijven onder meer westerlingen vastzitten in een systeem waarin ze verhinderd worden voluit hun gang te gaan. Het benodigde J-visum (met de J van journalist) is moeilijk te verkrijgen en de regels voor geaccrediteerde journalisten  zijn niet consistent – zelfs willekeurig – opgesteld. Ze moeten daarenboven verschillende bronnen in de gaten houden om op de hoogte te blijven van nieuws in China. Het gaat hier over het officiële agentschap Xinhua, officiële Chinese media, overzeese media, maar ook websites van dissidenten.

Moeilijkheden

Ook al mogen correspondenten alle moeite doen zich te informeren, toch blijft de overheid zich moeilijk opstellen. Desondanks is het internet welkom gebleken als hulpmiddel voor de journalist. CNN verwees al in 2001 naar chatrooms om een beeld te geven van wat Chinezen over een topic dachten. In dit geval ging het over de zwakke reactie van China tegenover de Verenigde Staten in het schandaal over een spionagevliegtuig. In 2003 gebeurde hetzelfde tijdens de SARS-crisis.

Daarenboven gebruiken meer en meer Chinese journalisten blogs om zich kenbaar te maken. Ze doen dit soms onder hun echte naam, soms onder een pseudoniem. Op hun blogs zorgen ze voor gevarieerdere informatie en analyses dan in ‘officiële’ media mogelijk is. Ook academici, rechters, leraars en andere groepen vinden de weg naar de blogosfeer om te communiceren en te informeren. Sterker nog, hebben volgens Rebecca MacKinnon zelfs lokale en nationale overheidslui het internet benut om de communicatie met hun achterban te verbeteren. Voor politieke onderwerpen zijn fora, chatrooms en zogenaamde bulletin boards (prikbordsystemen) dan weer de aangewezen online verzamelplaatsen.

Andere stemmen

Ondanks de ernstige situatie in China blijkt het internet dus wel degelijk een waardevolle bron te zijn. Vooral Tong en Sparks geloven erin dat het internet verhalen naar boven kan brengen die anders niet of niet voldoende behandeld zouden worden. Er zijn echter beperkingen volgens MacKinnon. Om te beginnen kennen weinigen in het westen Chinees, dus missen blogs in het Mandarijn/Kantonees/… hun doel als wereldwijde informatiebron. Toch is zelfs taalvaardigheid in het Engels niet genoeg. Bridge bloggers, die een brug vormen tussen de blogosfeer en media, spelen waakhond over de informatie over China. Zij bepalen welke informatie, opvattingen en ideeën doordringen tot correspondenten over China. Zij vullen de berichten van bloggers aan met context, waardoor de berichten makkelijker op te nemen zijn door anderen.

Het is als Chinees mediabedrijf wel mogelijk om truukjes toe te passen. In oktober 2006 begon de Southern Metropolitan Daily een column, ‘‘Web Eye’’,over populaire onderwerpen op internetfora. Berichten over wat op het web gezegd wordt,  is blijkbaar niet altijd een probleem, want deze combinatie van burgerjournalistiek en traditionele journalistiek ontsnapte aan inmenging van hogerhand. Hier ontsprongen interessante artikels, zoals over de moord op journalist Lan Chengchang en het Xiamen XP-project, over een chemische fabriek die middenin de stad gebouwd zou worden.

Water bij de (rijst)wijn

Komt het dus nog goed met de Chinese media? In een globaliserende wereld zou dit best mogelijk moeten zijn. De vraag is echter wanneer het Chinese regime internetcensuur tot een minimum zal beperken, en daarover liggen de meningen ver uit elkaar. We kunnen echter, als we terugdenken aan het vak Taal en ideologie (in de masteropleiding journalistiek aan de HUB, voor niet-HUB-studenten), beginnen met ons best te doen om neutraal over China te berichten. Presupposities en krachttaal tot een minimum beperken, het gevoel dat we de tegenpartij willen aanvallen beperken. Misschien ligt ook daar een deel van de zoektocht naar harmonie tussen het westen en het oosten: van elkaar weten dat we respect voor elkaar hebben en niet elkaar voor het minste de grond inboren.

Bronnen

  • Liu, Y. (2010). Chinese Journalists’ Use of New Media Technology: Ethical Issues. Conference Papers — International Communication Association, 1.
  • MacKinnon, R. (2008). Blogs and China correspondence: lessons about global information flows. Chinese Journal Of Communication1(2), 242-257. doi:10.1080/17544750802288081
  • Tong, J., & Sparks, C. (2009). Investigative journalism in China today. Journalism Studies10(3), 337-352. doi:10.1080/14616700802650830
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s