What’s in a name? – Over het label ‘journalist’

Dat nieuwe media niet altijd betrouwbaar zijn, hebben we al eerder aangehaald op deze blog. Maar wat betekent dit voor de status van zowel mensen die actief zijn in de ‘oudere’ als nieuwe media? Wat is nu eigenlijk een ‘journalist’, of wat moeten we daaronder verstaan? Wat is het onderscheid met pakweg een ‘blogger’?

Alan Knight, Cherian George en Alex Gerlis leidden hierover een debat op het eerste World Journalism Education Progress in 2007. Daarna toetsen we de voorstellen uit dit debat met andere bronnen en met elkaar.

Knight, George en Gerlis: Er moet iets veranderen

Volgens Knight kon iedereen een journalist zijn, zolang hij of zij professionele standaarden volgt. Hiermee onderscheiden ze zich van “de meeste bloggers, maar ook van Fox News”. Dit betekent wel dat Knight het klassieke onderscheid, waarbij de werkgever en het diploma bepalen wie journalist is, niet meer altijd relevant is.

Ook Gerlis pleitte voor een andere definitie. Hij wilde af van het imago dat journalistiek een ambacht is en pleitte dus voor een afgelijnde definitie van de journalist als een volwaardig iemand. Vroeger was volgens hem een journalist iemand die toegang had tot mediabedrijven en hun bronnen. In Groot-Brittannië kwam daarbij dat journalisten vroeger ‘apprenticeship’ (vergelijkbaar met een leercontract) moesten volgen bij een lokale krant vooraleer ze aan de slag konden bij nationale media. Ondertussen is die regel niet meer zo streng als ze ooit was.

Daarentegen gebruiken professionele journalisten tegenwoordig bijvoorbeeld blogs als bron. Burgerjournalisten die serieus worden genomen en toegang hebben tot professionele bronnen moeten volgens George zeker ook als journalist beschouwd worden. In die zin kan iedereen trouwens een journalist worden. George pleitte voor volgende criteria voor zogenaamde goede journalisten:

  • ze moeten, in vergelijking met amateurs/liefhebbers, hun vak serieus nemen;
  • ze moeten professionele werkwijzes en ethische codes volgen (nauwkeurig werken, bronnen verifiëren, feit en mening onderscheiden, bronnengeheim respecteren, kennis over mediawetgeving hebben en afstand van overheden en belangengroepen nemen);
  • ze moeten leren omgaan met blogs en andere user-generated content (UGC);
  • ze moeten voldoende opleiding krijgen, net als advocaten, dokters, leerkrachten en andere beroepen.

George belichtte de kwestie vanuit een ander perspectief. Vroeger konden ‘bloggers’ van de tijd, zoals politici, pamfletschrijvers en ideologen, ook hun mening kwijt in de toenmalige ‘pers’. Hij vond daarenboven dat een te strenge definitie van het beroep journalist in de kaart zou spelen van autoritaire regimes. Zulke staten kunnen namelijk enorme druk op hun pers leggen om bepaalde nieuwsberichten op een bepaalde manier te kleuren. Hoe minder journalisten, des te makkelijker de controle op de groep.

Hij pleit daarom voor een definitie als deze: iemand die op basis van waarneming, onderzoek en initiatief feiten omschrijft en commentaar levert en deze informatie aan het publiek verschaft. Volgens hen is het een te commercieel gericht idee om alle werknemers van nieuwsbedrijven als journalisten te beschouwen, maar tegelijk bloggers onder geen enkele omstandigheid onder die noemer te plaatsen.

Nabeschouwing

Ook Arthur Hayes, Jane B. Singer en Jerry Ceppos beroepten zich in hun academisch werk op het verleden. De persvrijheid zoals George die voorstelde lijkt op wat Hayes, Singer en Ceppos vertellen over  essayschrijvers. In de jaren 1700 speelden schrijvers als Defoe en Swift een cruciale rol in het ontstaan van journalistiek. De ene schrijver schreef politieke essays, de andere leverde commentaar zonder ‘incitement’ (aansporing), nog anderen deden aan belevingsjournalistiek. Met andere woorden, als we de achtiende-eeuwse Anglo-Amerikaanse standaard als uitgangspunt namen voor de definitie van een journalist, zou de betekenis ruim worden.

Misschien zouden we van training en opleiding een cruciaal criterium kunnen maken. Knight, George en Gerlis stelden dat iedereen die artikels schrijft getraind zou kunnen worden om correcte, nauwkeurige en kwaliteitsvolle artikels te schrijven. Daarom zou het goed zijn, mochten ethische en professionele normen in een journalistieke opleiding voldoende aandacht krijgen, indien niet centraal staan. Niet alle hedendaagse bloggers zullen even vaak informatie opzoeken en verifiëren omdat ze niet evenveel voeling hebben met de geldende normen op professioneel vlak.

Nog andere stemmen brengen verdere tegenargumenten in. Angela Phillips benadrukte bijvoorbeeld het belang van correcte informatie. Professionele normen maken volgens haar het verschil tussen de ene groep en de andere. Volgens haar is het ook logisch dat mediabedrijven met een veelheid aan medewerkers beter in staat zijn bronnen te verwerken en te verifiëren dan een individuele blogger. Wanneer het begrip journalistiek wordt uitgebreid, pleit ze ervoor dat vooral grote en kleine nieuwsbedrijven een plaats krijgen, op voorwaarde dat ze voldoende financiën hebben om hun lezerspubliek goede en kwaliteitsvolle artikels te leveren.

Inlevingsvermogen

Met andere woorden, een debat over het label ‘journalist’ lijkt wel degelijk op zijn plaats. Hetzelfde kan gezegd worden over een mentaliteitsverandering van ‘het volk’ tegenover nieuwsverspreiders – laten we ze even zo noemen. Wat dan de bepalende criteria moeten worden, daarover kunnen experts en anderen lang discussiëren.

Alleen is het misschien wel zo dat opleiding, training en bijscholing cruciaal zijn om te snappen dat een ‘perfect’ nieuwsbericht schrijven niet zo eenvoudig is als het lijkt. Wie schrijft, moet beseffen wat hij of zij doet, maar ook wat hij of zij kan veroorzaken, zelfs aanrichten. Correcte inhoud, correcte verwijzingen, geloofwaardigheid, betrouwbaarheid, …: het zijn niet zomaar academische begrippen, maar ze bepalen wie je bent. En, om even persoonlijk te zijn, een goede journalist is volgens mij iemand die de normen respecteert en zich tegelijkertijd kan inleven in de lezers en betrokkenen. Een goed artikel schrijf je niet voor jezelf, of toch niet in de eerste plaats. Dat doe je voor anderen.

Bronnen

  • Hayes, A. S., Singer, J. B., & Ceppos, J. (2007). Shifting roles, enduring values: The credible journalist in a digital age. Journal Of Mass Media Ethics, 22(4), 262-279. doi:10.1080/08900520701583545
  • Knight, A., Gerlis, A., & George, C. (2008). Who is a journalist? Journalism Studies, 9(1), 117-131. doi:10.1080/14616700701768204
  • Phillips, A. (2010). Transparency and the new ethics of journalism. Journalism Practice, 4(3), 373-382. doi:10.1080/17512781003642972
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s